Innovatie binnen de muren van je eigen bedrijf stimuleren is al geen eenvoudige zaak, maar hoe creëer je een succesvol innovatie-ecosysteem met meerdere organisaties? In het kader van haar masterthesis Bedrijfskunde aan de Universiteit van Amsterdam, onderzocht Danielle Brons de succesfactoren van hightech innovatie-ecosystemen. Zij presenteerde haar bevindingen tijdens het round table event van Page Executive en Michael Page in Hoofddorp, ten overstaan van de afgevaardigden van nationale en internationale organisaties uit een diversiteit aan sectoren.

Danielle Brons rondde haar master Bedrijfskunde in 2016 af met een onderzoek naar de effecten van innovatie in bedrijfsnetwerken. Zij analyseerde het ecosysteem rond het Nederlandse ASML, ‘s werelds grootste leverancier van apparatuur voor de semiconductor-sector, en ondervroeg 26 leveranciers in de Brainport-regio. “Het hele ecosysteem concurreert en coöpereert met elkaar,” zegt Brons. “Elke individuele partner draagt verantwoordelijkheid voor het volledige ecosysteem. Dit vergt van ieder bedrijf een enorm aanpassingsvermogen.”

Waarom ASML?

Het ecosysteem van ASML bestaat uit meer dan 100 partnerbedrijven. 90% van de onderdelen van iedere chipmachine die wordt geproduceerd, wordt geleverd door deze externe partners. “Het is een uitermate complex ecosysteem,” stelt Brons, “en juist daarom zo fascinerend. ASML is absoluut afhankelijk van het netwerk en het netwerk van ASML. Tegelijkertijd wordt er razendsnel doorontwikkeld. De productie van een chipmachine duurt ongeveer achttien maanden, waardoor de specificaties waarmee de partners te maken hebben, voortdurend veranderen. Je kunt je voorstellen dat dat niet vanzelf een succes wordt.”

Het zakelijke ecosysteem

Wat verstaan we onder een ecosysteem? Brons baseert zich op de volgende definitie van Peltoniemi, uit 2006: “Een zakelijk ecosysteem bestaat uit een grote hoeveelheid bedrijven en andere organisaties. Ze zijn onderling zodanig met elkaar verbonden, dat ze effect hebben op elkaar. De onderlinge verbondenheid zorgt ervoor dat er verschillende interacties mogelijk worden tussen de leden. Deze interacties kunnen zowel competitief als coöperatief zijn. Samen met de onderlinge verbondenheid zorgen zij voor een gedeeld resultaat tussen de organisaties. De leden zijn van elkaar afhankelijk en het falen van bedrijven kan resulteren in het falen van andere bedrijven.”

Deze ecosystemen bestaan overigens niet alleen uit zakelijke organisaties en hun toeleveranciers, maar ook uit overheden, regulerende instanties, universiteiten en zelfs individuen. Brons ondervroeg respondenten uit al deze lagen van het ASML-ecosysteem. Dit resulteerde (onder meer) in een aantal succesfactoren die zij presenteerde tijdens het Page Executive round table event:

1. Er is een ‘lead firm’

Niemand is eigenaar van een ecosysteem, maar er moet wel een initiator zijn. Het ecosysteem vormt zich rondom een platform waaraan partners waarde kunnen toevoegen. Bij ASML is dat bijvoorbeeld de chipmachine waar de partners onderdelen en technologie voor kunnen leveren. De lead firm moet zorgen voor een duidelijke, gedeelde visie, strategie en doelen, zodat het ecosysteem zich kan ontwikkelen naar volgende fases.

2. Flexibiliteit

Een andere belangrijke succesfactor voor het ecosysteem is de flexibiliteit: de keten van leveranciers moet een crisis kunnen doorstaan. ASML opereert in een enorm cyclische markt en dat zorgt voor flink wat uitdagingen. Er wordt veel geïnvesteerd in research & development, niet alleen door ASML zelf, maar ook door de partners. Er is veel flexibiliteit nodig om dit systeem levend te houden, ook tijdens een down-turn. In het jaar 2000 hebben alle betrokken partijen dit ervaren: de vraag naar de producten van ASML stagneerde, waardoor ook de vraag van ASML aan haar leveranciers daalde. Veel leveranciers raakten in de problemen en er dreigde veel kennis en innovatie in de keten verloren te gaan. Tijdens deze crisis is ASML met de partners om tafel gaan zitten om de situatie het hoofd te kunnen bieden en dergelijke scenario’s in de toekomst te kunnen voorkomen. Men adopteerde het QLTC-model voor de beoordeling en ontwikkeling van leveranciers op de aspecten Quality, Logistics, Technology en total Cost, voor transparantie in de prestatiecriteria en het verlagen van de risico’s.  “Hiervoor is een goede informatietoevoer naar alle partners nodig,” zegt Brons. “Een probleem is natuurlijk dat de partners zowel competitief als collaboratief tegenover elkaar staan, dus dat maakt onderling vertrouwen moeilijk, maar ook noodzakelijk. Dit concept werkt in de praktijk toch, omdat er een wederzijdse afhankelijkheid is, wat voor urgentie zorgt. Het voortbestaan en verdere ontwikkeling van het hele ecosysteem is in ieders voordeel en ligt in ieders handen.”

3. Efficiëntie

Voor een tijdige time to market is efficiëntie binnen het ecosysteem van levensbelang, en dat geld zeker voor de semicon. Hoe realiseer je dat? Brons: “Het is voor het soepel functioneren erg belangrijk dat alle partners ‘dezelfde taal’ spreken; dezelfde databases gebruiken, toegang hebben tot dezelfde informatiebronnen en gebruikmaken van dezelfde certificeringen. Ook een gedeelde bedrijfscultuur is belangrijk en dat is bijvoorbeeld de reden waarom bedrijven investeren in programma’s die de eigen cultuur overzetten naar de partners. Verder is het belangrijk dat de informatie-asymmetrie wordt teruggedrongen. Zowel interne processen als product life time management moeten goed op elkaar worden afgestemd.”

4. Communicatie

Om de informatiestroom up to date te houden, moet de communicatie op de juiste manier worden ingericht. “Informatie is nodig op verschillende niveaus,” stelt Brons. “Op het operationele niveau, voor het delen van informatie over processen en gebruikte materialen. Op tactisch niveau, voor het delen van doelen en het maken van afspraken over de samenwerking. En op strategisch niveau, voor het onderling afstemmen van de groeiambities. Wil ASML groeien en moet een partner meer gaan leveren, dan zal hij mee moeten groeien. Hier helpt ASML zijn leveranciers mee.”

5. Resource allocation

Als je in middelen investeert, dan is het belangrijk dat je die middelen ook kunt gebruiken voor andere markten. Dit maakt je organisatie, maar ook het hele ecosysteem immers veel robuuster. Je kunt bovendien de resources van partners spreiden over de keten om risico te verminderen en een snellere time to market te realiseren. Voor je een partnerschap aangaat voor de langere duur, is het wel belangrijk om te weten wat de wederzijdse ambities zijn, welke competenties en middelen de partner heeft en goede afspraken te maken voor wanneer de samenwerking niet uitpakt zoals je had gewild.

6. Co-creatie

Om een kortere ontwikkelperiode, een hogere productkwaliteit en een kortere time to market te realiseren, loont het om de leveranciers en partners in een zo vroeg mogelijk stadium te betrekken in het proces. Leveranciers hebben immers veel kennis over de onderdelen die zij leveren en die kennis is nuttig voor de hele keten. Wanneer is een onderdeel bijvoorbeeld verouderd? Hoe snel kan de productie opgeschaald worden? Wat zijn de precieze specificaties? Al die factoren hebben gevolgen voor de totale productietijd. Brons: “Om de samenwerking op dit punt te bevorderen nemen ook de leveranciers steeds meer verantwoordelijkheid. Zo organiseren zij bijvoorbeeld informatiedagen voor hun klanten, of zetten zij op eigen initiatief samenwerkingsverbanden op met andere leveranciers, bijvoorbeeld om te voorzien in één automatiseringsoplossing voor gezamenlijke klanten.

Daarnaast wordt de ontwikkeling vanuit ASML steeds meer in de keten neergelegd. In plaats van dat zij bouwen op basis van aangeleverde specificaties, zijn zij nu ook steeds vaker verantwoordelijk voor de ontwikkeling en productie van nieuwe generaties van technologieën of submodules. Een gevolg hiervan is wel dat je goede afspraken moet maken over intellectueel eigendom: wie is de eigenaar in een scenario waar iedereen een deel aan de ontwikkeling heeft bijgedragen?

7. Ecosysteem connector

Het zakelijke ecosysteem moet bij elkaar worden gehouden en daarom is het belangrijk dat er voortdurend nieuwe connecties tussen de onderdelen worden gemaakt. Deze rol is geen functie van een specifieke organisatie, maar kan door iedereen worden opgepakt; bedrijven, overheden en individuen. “Belangrijk is dat we het ecosysteem als een holistisch geheel zien en niet alleen naar het eigenbelang op de korte termijn kijken,” zegt Brons. “De traditionele manier van leidinggeven werkt hier niet. Als je wilt dat mensen gaan verbinden om kennis en ideeën te delen, dan moet je ze hierin faciliteren. Dat betekent dat je ze de ruimte, de vrijheid én de verantwoordelijkheid moet geven om initiatieven voor kennisdeling te ontwikkelen. Dit is geen nieuw concept, maar het is voor veel bedrijven nog altijd moeilijk om hiernaar te handelen.”

8. Vertrouwen

Is vertrouwen een succesfactor in dit ecosysteem, of is vertrouwen een voorwaarde voor de eerdergenoemde factoren? Volgens Brons is het een keuze die alle betrokken partijen bewust moeten maken: “Het moet in ieder geval geen eenrichtingsverkeer zijn. Partners moeten inzien dat het noodzakelijk is voor duurzaam competitief voordeel van het hele systeem. Het ecosysteem staat of valt bij onderling vertrouwen en dat is tegelijkertijd het moeilijkste wat er is in een competitieve markt.”

Het is niet voor iedereen even makkelijk om openheid te bieden aan partners, om vertrouwen te geven, of om voldoende flexibel te zijn, en het is bovendien afhankelijk van de sector en de mate van onderlinge competitie hoe een ecosysteem ingericht gaat worden, maar waar alle aanwezigen het unaniem over eens zijn, is dat er in ieder geval lef, leiderschap en avonturierszin nodig zijn om een innovatief zakelijk ecosysteem tot een succes te maken. Brons sluit haar presentatie af met een toepasselijke quote van Darwin: “It is not the strongest of the species that survive, nor the most intelligent, but the one most responsive to change.”

Invulling geven aan een innovatieve rol binnen uw bedrijf? Neem contact op met een van onze consultants.

Als u op zoek bent naar een baan, ga dan naar de kandidatensectie.
 

Geef een vacature op

Populaire artikelen